Czym karmić pisklęta kury? Poradnik dla hodowcy

Najbezpieczniej karmić pisklęta pełnoporcjową paszą starterową, stopniowo uzupełnianą o gotowane jajko, twaróg, kasze i posiekaną zieleninę. Błędy na wczesnym etapie potrafią trwale osłabić odporność ptaków. Oto plan żywienia od wyklucia do zmiany paszy na grower, z uwzględnieniem kruszywa, różnic między typami kur i najczęstszych problemów.

Czym karmić pisklęta po wykluciu

Zaraz po wykluciu i przewiezieniu do nowego miejsca daj pisklętom kilka godzin na oswojenie się z otoczeniem. Pierwsze jedzenie możesz podać po 2–3 godzinach od umieszczenia ich w ciepłym pomieszczeniu. Od początku powinny mieć stały dostęp do czystej wody i pełnoporcjowej paszy starterowej.

Pasza starterowa to mieszanka opracowana specjalnie dla rosnących kurcząt. Zawiera około 19–22% białka, a także wapń, fosfor, witaminy z grupy B, A, D3 i mikroelementy. Przez pierwsze 6 tygodni życia powinna być fundamentem żywienia – zapewnia wszystko, czego pisklęta potrzebują do zdrowego rozwoju szkieletu, mięśni i upierzenia. Bez odpowiedniej ilości aminokwasów siarkowych pióra rosną słabo, a niedobór wapnia i witaminy D3 od razu odbija się na mineralizacji kości.

Nie zastępuj paszy starterowej domowymi mieszankami jako podstawy diety. Kasze, jajko i twaróg sprawdzają się wyłącznie jako uzupełnienie – same nie pokryją zapotrzebowania na wapń, fosfor i witaminy.

Na rynku znajdziesz pasze starterowe z kokcydiostatykiem i bez. Wersja z lekiem pomaga zapobiegać kokcydiozie, która potrafi zdziesiątkować młode stado. Jeśli kupujesz paszę z kokcydiostatykiem, pamiętaj, że nie możesz jej podawać kurom nioskom po rozpoczęciu nieśności. Pasza bez leku wymaga za to dokładniejszej higieny pomieszczenia i karmideł.

Zwracaj uwagę, aby pasza była zawsze sucha i świeża. Wilgoć może prowadzić do pleśnienia, a zepsuta karma jest śmiertelnie niebezpieczna dla piskląt. Pleśnie wytwarzają mikotoksyny, które uszkadzają wątrobę i osłabiają odporność. Równocześnie pilnuj, żeby woda w poidełku była codziennie wymieniana – bez niej nawet najlepsza pasza nie zostanie dobrze strawiona.

Domowe dodatki – białko, kasze, warzywa i zielenina

Pasza starterowa daje solidną bazę, ale stopniowo możesz urozmaicać jadłospis. Wprowadzaj nowe składniki powoli i w małych ilościach, tak by nie wypierały podstawowej karmy.

W pierwszym tygodniu życia najprostszym dodatkiem jest ugotowane na twardo, drobno posiekane jajko. Możesz je wymieszać z odrobiną kaszy manny lub kukurydzianej, tworząc lekkostrawną, wysokobiałkową przekąskę. Od około 7. dnia jajko warto stopniowo zastępować chudym twarogiem – to łagodniejsze źródło białka dla rosnącego przewodu pokarmowego. Twaróg podawaj jednak okazjonalnie, w niewielkich ilościach, bo nadmiar białka również bywa problematyczny.

Od drugiego tygodnia zacznij podawać posiekaną zieleninę. Bezpieczne są młoda trawa, mniszek lekarski, koniczyna, lucerna oraz pokrzywa. Tę ostatnią warto wcześniej sparzyć wrzątkiem i drobno pokroić. Zielenina nie może być mokra ani zbyt długa, bo pisklęta mają kłopot z jej połknięciem. Zbieraj rośliny wyłącznie z miejsc, gdzie nie stosowano środków ochrony roślin – nawet bezpieczne gatunki potrafią wchłonąć pestycydy.

Warzywa, takie jak starta marchew, dynia czy cukinia, również wchodzą do diety stopniowo od drugiego–trzeciego tygodnia. Gotowane ziemniaki pojawiają się znacznie później – dopiero około 10. tygodnia. Wcześniej układ trawienny pisklęcia nie jest do nich przystosowany. Surowe ziemniaki są całkowicie zakazane ze względu na zawartość solaniny.

Później, mniej więcej między 7. a 90. dniem życia, możesz włączyć zmielone ziarna zbóż i kukurydzy. Śruta sojowa albo mączka rybna bywają stosowane jako uzupełnienie białka, ale tylko w kontrolowanych dawkach, najlepiej po konsultacji z lekarzem weterynarii. Całe ziarno pszenicy, jęczmienia czy kukurydzy wprowadzaj dopiero około 10. tygodnia, wcześniej podawaj wyłącznie śrutę lub drobną kaszę.

Jeśli miałbym wskazać jeden element, którego najczęściej brakuje w przydomowym karmieniu, byłby to właśnie grit. To drobne kruszywo, które trafia do żołądka mięśniowego i pomaga rozdrabniać twarde ziarna. Zanim zaczniesz podawać całe ziarno, wsyp do karmnika odrobinę kruszywa przeznaczonego dla młodych ptaków.

Fermentowane produkty mleczne, kefir lub jogurt niskotłuszczowy, podawaj sporadycznie, w niewielkiej ilości. Mogą wspierać mikroflorę jelitową, ale nigdy nie zastąpią wody ani paszy. Istnieją też specjalistyczne probiotyki dla drobiu – jeżeli zależy ci na wsparciu trawienia młodego stada, lepiej sięgnąć po preparat opracowany z myślą o kurczętach.

Dodatki nie powinny stanowić więcej niż 10–20% dziennej porcji pokarmu. Jeśli zauważysz, że pisklęta wybierają tylko jajko czy zieleninę, a pasza starterowa zostaje w karmniku, ogranicz podawanie smakołyków i wróć na kilka dni wyłącznie do startera.

Produkty, których nie podawać pisklętom

Nawet niewielka ilość nieodpowiedniego produktu może spowodować poważne problemy trawienne, a w skrajnych przypadkach zatrucie. Oto pokarmy, które trzeba całkowicie wykluczyć z diety młodych kurcząt.

Uważaj też na liście i pędy roślin psiankowatych – pomidora, bakłażana, a zwłaszcza ziemniaka. Zawierają toksyczne glikoalkaloidy, podobnie jak surowe bulwy ziemniaka. Jeśli nie masz pewności co do rośliny, którą chcesz podać, lepiej z niej zrezygnować i sięgnąć po bezpieczną zieleninę z czystych łąk i trawników.

Napoje z kofeiną, takie jak kawa czy napoje energetyczne, również są groźne. Mogą pojawić się w resztkach ze stołu, dlatego pilnuj, aby to, co trafia do karmnika, było zawsze pozbawione przypraw, soli i substancji pobudzających.

Najczęstsze błędy w karmieniu

Nawet przy dobrych intencjach łatwo o pomyłkę. Oto sytuacje, które mogą zaszkodzić pisklętom, oraz sposoby, jak je wyeliminować.

• Podawanie resztek ze stołu zamiast paszy starterowej – chęć wykorzystania domowego jedzenia kończy się niezbilansowaną dietą i brakiem mikroelementów. Rozwiązanie: resztki traktuj jak okazjonalny dodatek, a podstawą niech pozostanie starter.
• Zbyt duża ilość zieleniny na starcie – zielonka wypiera suchą paszę, przez co pisklęta nie pobierają odpowiedniej ilości białka. Rozwiązanie: wprowadzaj zieleninę stopniowo, zaczynając od pół łyżeczki na kilka piskląt.
• Używanie mleka krowiego zamiast wody – pisklęta nie trawią laktozy, co prowadzi do biegunek. Rozwiązanie: w poidełku zawsze dawaj tylko czystą wodę.
• Podawanie spleśniałej karmy – stara pasza czy wilgotne resztki w karmniku to idealne środowisko dla pleśni. Rozwiązanie: codziennie usuwaj niezjedzoną karmę suchą i mokrą, a paszę przechowuj w szczelnym pojemniku.
• Zbyt wczesne wprowadzanie całego ziarna – pisklęta nie mają jeszcze dostępu do gritu, który pomaga rozdrabniać twarde ziarna w żołądku mięśniowym. Rozwiązanie: przed 7. tygodniem podawaj wyłącznie zmielone ziarna, całe dopiero około 10. tygodnia, zawsze z drobnym kruszywem.

Kiedy zmienić karmę na paszę dla młodych kur

Około 6. tygodnia życia pisklęta stopniowo stają się bardziej samodzielne, a ich zapotrzebowanie na białko nieco spada. Wtedy możesz zacząć przechodzić z paszy starterowej na paszę grower. Ta druga zawiera zwykle 15–18% białka i mniej wapnia niż starter, co lepiej pasuje do młodych kur przygotowujących się do okresu nieśności.

Nie jest to jednak jedyny schemat. Coraz więcej producentów oferuje paszę starter/grower, którą podaje się od wyklucia aż do około 16–18 tygodnia życia. Takie rozwiązanie eliminuje konieczność zmiany karmy w 6. tygodniu i jest wygodne w przydomowym chowie niosek. Jeśli hodujesz brojlery nastawione na szybkie przyrosty masy, stosuj się do zaleceń producenta paszy – tam podział na fazy starter, grower i finisher bywa bardziej agresywny, z wyższym poziomem białka i energii w pierwszych tygodniach.

Zmianę paszy przeprowadzaj stopniowo, mieszając przez około 7–14 dni obie karmy w proporcji rosnącej nowej. Powolne przejście pozwala układowi trawiennemu i mikroflorze jelitowej przystosować się do nowego składu. Gwałtowna zmiana potrafi wywołać biegunkę i spadek pobrania paszy.

W tym czasie możesz też powoli zwiększać ilość warzyw i ziaren. Całe ziarno nadal podawaj z drobnym kruszywem, a zieleninę trzymaj w posiekanej formie. Jeżeli masz wątpliwości co do tempa zmiany, zapytaj lekarza weterynarii albo doświadczonego hodowcy. Każda rasa rozwija się nieco inaczej i czasami warto przedłużyć okres żywienia starterem o tydzień lub dwa, szczególnie u piskląt, które słabiej przybierają na wadze.

Plan żywienia według wieku

W praktyce najlepiej sprawdza się prosty podział na cztery fazy. Oto zbiorcza ściągawka, która pomoże szybko ocenić, co powinno trafić do karmnika.

Co zrobić, gdy pojawią się problemy trawienne

Szybka reakcja potrafi uratować całe stado. Jeżeli zauważysz biegunkę, ospałość, zahamowanie wzrostu albo nastroszone pióra, przejdź przez poniższą listę kontrolną.

Najpierw oceń, co pisklęta jadły w ciągu ostatnich 24 godzin. Wyeliminuj z diety wszystkie dodatki poza paszą starterową i czystą wodą. Sprawdź karmnik pod kątem wilgoci, pleśni i resztek, które mogły się zepsuć. Wymień wodę na świeżą, a poidła umyj dokładnie, używając czystej ściereczki i gorącej wody.

Jeżeli biegunka nie ustępuje po dwóch dobach albo pojawiają się objawy neurologiczne, drgawki czy duszność, nie zwlekaj – skontaktuj się z lekarzem weterynarii. Zatrucie toksynami roślinnymi lub mikotoksynami bywa gwałtowne i wymaga specjalistycznego leczenia.